In de nasleep van de COVID-19-pandemie is duidelijk geworden dat het groeiende aantal geneesmiddelentekorten ons onvoldoende beschermt tegen een mogelijke volgende gezondheidscrisis. Daarom lanceert de Europese Commissie de Critical Medicines Act, een initiatief om de bevoorradingszekerheid van essentiële geneesmiddelen in de Europese Unie te waarborgen. Liesbet Sommen, cd&v-Europarlementslid, reageert positief: “In het Europa van vandaag is het cruciaal dat we op alle fronten zelfredzaam zijn. Het beschermen van de gezondheid van EU-burgers maakt daar een essentieel onderdeel van uit. Dit initiatief past binnen bredere inspanningen om een Europese Gezondheidsunie te realiseren en de veerkracht van de farmaceutische sector te versterken.”
Dat Europa nu op verschillende fronten een tandje moet bijsteken, is niet de reden waarom men nu de Critical Medicines Act voorstelt, zegt Sommen: “Europa moet de zeilen inderdaad bijzetten. Maar we zien wel dat dat ook effectief gebeurt. We hebben telkens een passend antwoord klaar. Ook nu weer met de Critical Medicines Act. In eerste instantie lossen we hier het probleem van mogelijke geneesmiddelentekorten mee op en versterken we zo de Europese gezondheidsunie. Daarnaast verdedigen we onszelf in tijden van geopoltieke turbelentie. Gezondheidszorg is een strategische sector die we moeten beschermen in geval van mogelijke dreigingen. Daar anticiperen we hier goed op. Gezien de huidige geopolitieke situatie en het hedendaags model van hybride oorlogsvoering mogen we hier niet naïef in zijn."
Groeiend probleem van geneesmiddelentekorten
Geneesmiddelentekorten vormen een steeds urgenter probleem in de EU. In België alleen al kampt 8% van de verpakkingen met enige vorm van onbeschikbaarheid. Hoewel dit cijfer relatief beperkt lijkt, is het volgens Sommen nog steeds te hoog. “Quasi alle lidstaten worden met dit probleem geconfronteerd. Het is dan ook logisch dat we nog intensiever gaan samenwerken op het vlak van bevoorradingszekerheid”, aldus Sommen, "Hoewel er op nationaal niveau al belangrijke stappen zijn gezet, zoals de oprichting van de Werkgroep Onbeschikbaarheden in België, vereist het probleem een gecoördineerde Europese aanpak."
De Critical Medicines Act richt zich op het aanpakken van structurele kwetsbaarheden in de geneesmiddelenvoorziening en heeft als doel de afhankelijkheid van niet-EU-landen te verminderen. Momenteel is de EU sterk afhankelijk van buitenlandse leveranciers voor actieve farmaceutische ingrediënten (API’s), wat het risico op tekorten vergroot.
De wetgeving voorziet in een reeks concrete maatregelen:
- Investeringen in productiecapaciteit: De EU wil meer investeren in de productie van essentiële geneesmiddelen en actieve farmaceutische ingrediënten 'API’s) binnen de eigen grenzen.
- Diversificatie van toeleveringsketens: De Covid-pandemie en recente geopolitieke ontwikkelingen hebben aangetoond hoe kwetsbaar een eenzijdige afhankelijkheid van bepaalde landen of regio’s kan zijn. Door toeleveringsketens te spreiden, wordt de EU minder vatbaar voor mogelijke verstoringen op die toeleveringsketens.
- Gezamenlijke inkoop: Door gezamenlijk in te kopen, kunnen lidstaten betere voorwaarden bedingen en de beschikbaarheid van kritieke geneesmiddelen beter garanderen. Dit leidt bovendien tot schaalvoordelen, efficiëntie- en prijswinsten.
Sommen benadrukt het belang van deze aanpak: “Het is onaanvaardbaar dat patiënten in sommige lidstaten onvoldoende toegang hebben tot levensnoodzakelijke medicatie. Door samen te werken, informatie te delen en strategisch te investeren in onze productiecapaciteit, kunnen we de beschikbaarheid van essentiële geneesmiddelen waarborgen en de gezondheid van alle Europeanen beschermen.”
Het voorstel voorziet ook in de oprichting van een Critical Medicines Coordination Group, waarin vertegenwoordigers van de Europese Commissie en de lidstaten samenwerken. Deze groep zal strategisch belangrijke projecten ondersteunen, het nationale inkoopbeleid coördineren en prioriteiten vaststellen voor de evaluatie van kritieke geneesmiddelen.
“Als de De Covid-pandemie ons één iets geleerd heeft, is het dat we voorbereid moeten zijn op het onverwachte. Met de Critical Medicines Act zetten we een belangrijke stap naar meer strategische autonomie op het vlak van geneesmiddelenbeschikbaarheid. Zo zorgen we ervoor dat we nooit meer geconfronteerd worden met de schrijnende tekorten die we tijdens de Covid-crisis hebben gezien,” besluit Sommen.
